كارستن نيبور ( مترجم : پرويز رجبى )

207

سفرنامه كارستن نيبور ( فارسى )

چيز كميابى نيست ( احمد شاه در قندهار و تيمور شاه در هرات [ و شاهرخ شاه در خراسان ] ) ، كريم خان خودش را وكيل ايران مىنامد . او شاه اسماعيل را كه در سال 1765 بين 22 تا 24 سال دارد ، با تعدادى سپاهى در آباده كه 25 تا 30 ميل آلمانى تا شيراز فاصله دارد و در راه اصفهان قرار گرفته است ، نگه مىدارد ، تا روزى بتواند با خيال راحت حكومت را به او بسپارد و يا به‌طورىكه ديگران مىگويند ، بتواند در صورت لزوم از وجود يك شاهزاده براى مبارزه با يك دشمن نيرومند استفاده بكند . اما اگر شاه اسماعيل زودتر از موعد قصد سلطنت داشته باشد ، بايد در انتظار همان سرنوشتى باشد ، كه شاه تهماسب و شاهرخ با آن روبه‌رو بودند . احمد ميرزا ، برادر شاه اسماعيل ، با دريافت حقوقى مكفى از وكيل در اصفهان به سر مىبرد . به احمد ميرزا هم كارى دولتى سپرده نمىشود . كريم خان تاكنون جرأت دست‌اندازى به گرجستان و سيستان و جاهاى دورافتادهء ديگرى را ، كه سابقا به فرمان شاهان ايران بوده‌اند ، نداشته است . فقط سالى چندبار براى سركوبى خانهاى كوچكى ، كه در حوزه‌هاى تحت تسلط او سر به شورش برمىدارند ، وارد ميدان نبرد مىشود . شايد وجود اين شورشيان كوچك به سود ايران است ، چون كريم خان و افسرهاى او ، كه در چادرها بزرگ شده‌اند و بيشتر عمر خود را در جنگ گذرانده‌اند و از زندگى آرام شهرى چندان راضى نيستند ، تا زمانى كه دشمنان داخلى را رودرروى خود دارند ، هرگز به فكر متصرفات بزرگى كه دوباره كشور را به خاك و خون مىكشد نيستند . شايد خود كريم خان هم افسر بزرگى نيست و يا دست كم اين‌طور به نظر مىآيد ، كه او خيلى دير تصميم مىگيرد . به خاطر همين دير تصميم گرفتن بود ، كه مير مهنا در بندر ريگ و شيخ سليمان [ در جنوب غربى ايران ] فرصت فرار يافتند . كريم خان با تمام نيرو براى استقرار امنيت و ترويج بازرگانى مىكوشد . شيراز شهر محبوب كريم خان - شهرى كه او اغلب در آن‌جا به تجديد قوا پرداخته است -